برنامه های تازه 
 خلیل وداد عزیز اکبری: سفارت امریکا راپور کودتای میوندوال را به سفارت شوروی داده بود |
 Fateh Sami Part-1 : Wakhan and Badakhshan at Asia’s Geopolitical Crossroads |
عبدالقیوم میرزاده
کتاب تعصب،ماهیت و پیامد های آن : قسمت هژدهم_به ادامهٔ تعصب جنسی
عتيق شاهد
کارتونهای تازه
جمعه ۱۳ سنبله ۱۴۰۵ خورشیدی برابر با ۴ سپتمبر ۲۰۲۶ میلادی
سازمان ملل: محدودیت مالی مانع رشد کسبوکارها در افغانستان شده است
برنامه توسعه سازمان ملل تاکید کرد دسترسی محدود به منابع مالی، از موانع اصلی رشد کسبوکارها در افغانستان است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، برنامه توسعه سازمان ملل (یو ان دی پی) اعلام کرد دسترسی به منابع مالی همچنان مانع بزرگی پیش روی کسبوکارها در افغانستان است.
این نهاد همچنین از راهاندازی برنامه «تضمین اعتبار» با هدف تأمین منابع مالی برای کسبوکارهای کوچک، بهویژه تجارتهای تحت رهبری زنان در افغانستان خبر داد.
بر اساس اعلام سازمان ملل، این برنامه به وامدهندگان، بهویژه بانکها، کمک کرده است تا به بیش از 23 هزار و 700 کسبوکار کوچک و متوسط وام ارائه کنند که در نتیجه آن، بیش از 47 هزار فرصت شغلی ایجاد شده است.
این برنامه که از سال 2024 آغاز شده، تاکنون بیش از 71 میلیون دلار سرمایه خصوصی را بسیج کرده است.
«ابراهیم تومبی»، مدیر پروژه در برنامه توسعه سازمان ملل، هدف این برنامه را «شریکسازی میزان خطر» عنوان کرد و گفت بر اساس معیارهای تعیینشده، به بخش خصوصی و بانکها اطمینان داده میشود تا از جوانانی که ایده و انگیزه راهاندازی کسبوکار دارند، اما سرمایه اولیه در اختیارشان نیست، حمایت کنند.
به گفته وی، برنامه تضمین اعتبار بانکها را تشویق میکند تا به کسبوکارهایی که ظرفیت رشد دارند، تسهیلات مالی ارائه دهند. سازمان ملل همچنین اعلام کرده است که بخش عمده کسبوکارهای تحت حمایت این نهاد، شرکتهای کوچک و متوسط تحت ریاست زنان هستند.
این نهاد اظهار داشت برای میلیونها زن در افغانستان، راهاندازی کسبوکار به یکی از گزینههای مهم تأمین درآمد تبدیل شده و برنامههای حمایتی سازمان ملل زمینه فعالیت اقتصادی آنان را فراهم کرده است.
پس از تحولات اخیر در افغانستان و سقوط کابل، محدودیتهایی بر آموزش و اشتغال زنان اعمال شده است. در چنین شرایطی، شماری از زنان به کسبوکارهای کوچک و خانگی روی آوردهاند.خیاطی، تولید و فرآوری محصولات لبنی و شیرینی، پرورش مرغ، ایجاد کارگاههای کوچک سبزیجات و فرآوری و خریدوفروش میوه خشک از جمله فعالیتهای اقتصادی زنان در افغانستان است که با حمایت سازمانهای بینالمللی و برنامههای تأمین مالی انجام میشود.
پایان اشغال، آغاز سقوط؛ فروپاشی جمهوریت نتیجه عملکرد ۲۰ ساله آمریکا بود
پنج سال پس از خروج آخرین نظامی آمریکایی از افغانستان، همچنان درباره چرایی خروج واشنگتن، نحوهٔ پایان اشغال ۲۰ سالهٔ این کشور، سقوط نظام جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت بحثهای زیادی وجود دارد. در همین راستا، سیدابراهیم عماد، فعال سیاسی افغانستان با مقایسه اشغال افغانستان توسط شوروی و آمریکا، نتیجهٔ حضور این دو ابرقدرت برای افغانستان را ناامنی، مهاجرت، کشتار، وحشت و بیثباتی عنوان کرد. او همچنین با اشاره به فروپاشی سریع نظام جمهوری، همزمان با خروج نیروهای آمریکایی گفت که سقوط جمهوریت، نتیجه تضعیف نهادهای دولتی توسط آمریکا بود.
به گزارش ایراف، خروج آمریکا در ۳۱ اوت ۲۰۲۱، پس از نزدیک به دو دهه حضور نظامی در افغانستان، پایان رسمی عملیات نظامی این کشور در افغانستان بود؛ اما به باور تحلیلگران افغانستانی، پایان حضور نظامی الزاماً به معنای پایان نفوذ سیاسی و راهبردی واشنگتن در این کشور نیست.
سیدابراهیم عماد، در گفتوگو با ایراف، با تفکیک میان «خروج فیزیکی» و «خروج واقعی» آمریکا از افغانستان، گفت واشنگتن نیروهای نظامی خود را از افغانستان خارج کرد، اما به اعتقاد او، حضور سیاسی و راهبردی آمریکا در این کشور همچنان ادامه دارد.
خروج
آمریکا؛ پایان حضور نظامی یا تغییر شکل حضور؟
عماد در پاسخ به این پرسش که خروج آمریکا از افغانستان تحت تأثیر چه عواملی اتفاق
افتاد، گفت برای بررسی این موضوع باید میان دو نوع خروج تفاوت قائل شد. به گفتهٔ
او، آنچه از افغانستان خارج شد، نیروهای نظامی و بهویژه نیروهای زمینی آمریکا
بودند، اما این اتفاق را نمیتوان به معنای پایان حضور آمریکا در افغانستان دانست.
او تصریح کرد: «آمریکا از افغانستان خارج نشده است؛ بلکه نوع حضور خود را تغییر داده است.» عماد معتقد است آمریکا با خروج فیزیکی نیروهایش، از یک سو هزینههای اقتصادی و نظامی سنگین حضور مستقیم در افغانستان را کاهش داد و از سوی دیگر، میزان تلفات نیروهای آمریکایی در میدان افغانستان را به حداقل رساند. بر اساس این تحلیل، خروج نیروهای آمریکایی را باید نه صرفاً به عنوان پایان یک جنگ، بلکه به عنوان تغییر در شیوهٔ حضور و اعمال نفوذ واشنگتن در افغانستان ارزیابی کرد.
سقوط جمهوری؛ ترکیبی از ضعف داخلی و مداخلهٔ خارجی
این فعال سیاسی افغانستان در ادامه، دربارهٔ سقوط نظام جمهوری و این پرسش که آیا
این اتفاق حاصل فساد و ناکارآمدی داخلی بود یا بخشی از یک پروژهٔ خارجی، گفت
نمیتوان نقش عوامل داخلی را نادیده گرفت. او فساد اداری، فساد اخلاقی، بیاعتمادی
عمومی، ضعف حاکمیت و نبود یک محوریت سیاسی منسجم را از جمله عواملی دانست که نظام
جمهوری در افغانستان را تضعیف کردند. با این حال، عماد معتقد است که این مشکلات
صرفاً نتیجهٔ عملکرد داخلی نبود و در طول
۲۰
سال حضور آمریکا و نیروهای خارجی نیز تشدید شد.
او تاکید کرد که این وضعیت بخشی از پروژهای بوده که به گفتهٔ وی، از سوی آمریکا و شبکههای اطلاعاتی این کشور دنبال شده است؛ پروژهای که در نهایت موجب شد ساختار سیاسی جمهوری افغانستان از درون تضعیف شود و در زمان خروج نیروهای خارجی، توان مقاومت و ادامهٔ حیات را نداشته باشد. از نگاه او، نظام جمهوری در افغانستان به ساختاری تبدیل شده بود که با خروج نظامی و قطع حمایت سیاسی آمریکا، در مدت کوتاهی فروپاشید.
شباهت آمریکا و شوروی
سیدابراهیم عماد در بخش دیگری از این گفتوگو به مقایسهٔ خروج آمریکا و شوروی از
افغانستان پرداخت. او تفاوت اصلی میان این دو قدرت را در شیوهٔ حضور و نحوهٔ انجام
عملیاتهای نظامی دانست.
به گفتهٔ عماد، نیروهای شوروی در افغانستان حضور نظامی آشکارتری داشتند و مردم این حضور را به صورت مستقیم مشاهده میکردند؛ اما آمریکا بسیاری از عملیاتهای خود را با شیوههایی انجام میداد که از نگاه او، کمتر در معرض دید عمومی قرار میگرفت. او با اشاره به عملیاتهای شبانهٔ نیروهای آمریکایی در افغانستان، گفت بخش قابل توجهی از این عملیاتها در شب انجام میشد تا مردم از جزئیات آنها مطلع نشوند و خشونتهای صورتگرفته کمتر در معرض دید عمومی قرار گیرد.
او در عین حال تأکید کرد که از نظر او، میان عملکرد شوروی و آمریکا در یک نقطهٔ اساسی تفاوتی وجود نداشت؛ هر دو قدرت خارجی بودند که حضورشان نتوانست برای مردم افغانستان امنیت، امید و آیندهای روشن ایجاد کند. او نتیجهٔ حضور این دو قدرت را برای افغانستان، ناامنی، مهاجرت، کشتار، وحشت و بیثباتی عنوان کرد.
افغانستان بیثبات به نفع برخی قدرتهاست
این فعال سیاسی افغانستان در بخش پایانی این گفتوگو دربارهٔ آیندهٔ این کشور هشدار داد که ادامهٔ اختلافات داخلی میتواند افغانستان را با شرایط دشوارتری مواجه کند. او گفت اگر مردم افغانستان و حکومت فعلی نتوانند بر اساس مصالحه، پذیرش یکدیگر، برادری و تشکیل یک ساختار فراگیر سیاسی کنار هم قرار بگیرند، آیندهٔ افغانستان میتواند بسیار تاریک و نگرانکننده باشد.
به گفتهٔ سید ابراهیم عماد، افغانستان همچنان محل حضور و فعالیت بازیگران و دستگاههای اطلاعاتی مختلف است و برخی از این قدرتها به دنبال شکلگیری یک افغانستان متحد، مستقل و قدرتمند نیستند. او موقعیت ژئوپلیتیک افغانستان و منابع طبیعی این کشور را از جمله عواملی دانست که باعث شده قدرتهای خارجی همچنان به این کشور توجه داشته باشند.
عماد معتقد است که افغانستان بیثبات و متفرق، برای برخی قدرتهای خارجی مطلوبتر از افغانستان باثبات و متحد است؛ زیرا در شرایط بیثباتی، امکان بهرهبرداری از منابع و ظرفیتهای کشور افزایش مییابد.
طالبان: روابط تجاری افغانستان و روسیه گسترش مییابد
وزیر صنعت و تجارت طالبان در دیدار با هیئت روسی بر گسترش روابط اقتصادی و افزایش مبادلات میان دو کشور تاکید کرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «نورالدین عزیزی»، وزیر صنعت و تجارت حکومت طالبان در دیدار با هیئتی از تاجران و مقامهای روسی بر گسترش روابط اقتصادی و تجاری میان افغانستان و روسیه تأکید کرد.
وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان در بیانیهای اعلام کرد که عزیزی با «نیکیتا کورنیینکو»، وزیر همکاریهای بینالمللی و بینمنطقهای استان «چلیابینسک» روسیه و هیئت همراهشدیدار و گفتگو کرده است.
دو طرف در این دیدار درباره گسترش روابط اقتصادی، هماهنگی میان تاجران دو کشور، صادرات کالاهای افغانستان به چلیابینسک، واردات ماشینآلات و فناوریهای نوین روسیه به افغانستان و تعاملات بانکی گفتگو کردند.
عزیزی با تأکید بر توسعه صادرات افغانستان به روسیه گفت کابل آماده است مرکزی برای عرضه کالاهای روسی در افغانستان و بازاری برای عرضه کالاهای افغانستانی در چلیابینسک ایجاد کند.
کورنیینکو نیز از گسترش دادوستد میان افغانستان و چلیابینسک استقبال کرد و از هیئت طالبان، از جمله نمایندگان بخش خصوصی افغانستان، دعوت کرد برای ایجاد هماهنگی و ارتباط میان تاجران دو طرف به این ولایت سفر کنند.
وزارت صنعت و تجارت طالبان اعلام کرد که این دعوت با استقبال عزیزی روبهرو شده است.
روسیه تاکنون تنها کشوری است که حکومت طالبان را بهطور رسمی به رسمیت شناخته است. مسکو در سالهای اخیر روابط اقتصادی و تجاری خود با افغانستان را گسترش داده و همزمان به دنبال تقویت همکاریهای بازرگانی با کشورهای منطقه است.
پاکستان: پیشرفت روند «ارومچی» به اقدامات طالبان بستگی دارد
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد پیشرفت روند ارومچی و بهبود روابط به اقدام طالبان علیه گروههای مسلح بستگی دارد.
به گزارش دفتر خبرگزاری تسنیم، «طاهر اندرابی» سخنگوی وزارت خارجه پاکستان اظهار داشت دولت اسلامآباد از نقش چین در قبال افغانستان و تلاشهای پکن برای کاهش تنش میان پاکستان و طالبان استقبال میکند، اما پیشرفت این تلاشها منوط به اقدامات عملی طالبان است.
وی افزود که بهبود روابط میان پاکستان و افغانستان به اقدامها و تضمینهای طالبان بستگی دارد و اسلامآباد تاکنون هیچ تضمین یا اقدام تازهای از سوی کابل دریافت نکرده است که نشان دهد از خاک افغانستان علیه پاکستان استفاده نخواهد شد.
اندرابی درباره سفر «یو شیائویونگ»، نماینده ویژه چین در امور افغانستان، به اسلامآباد گفت وی در روزهای 9 و 10 شهریور با «محمد صادق»، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان، دیدار و درباره تحولات افغانستان و روند گفتگوها رایزنی کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان همچنین درباره تلاش چین برای احیای روند ارومچی اظهار داشت اسلامآباد همواره از گفتگوهای سازنده درباره افغانستان حمایت کرده است، اما پیشرفت در این روند به اقدامات مشخص و قابل راستیآزمایی طالبان علیه تحریک طالبان پاکستان، ارتش آزادیبخش بلوچستان و دیگر گروههای مسلحی بستگی دارد که به گفته وی از خاک افغانستان علیه پاکستان فعالیت میکنند.
وی افزود از نشست خبری هفته گذشته تاکنون هیچ تحول تازه یا تضمین جدیدی از سوی حکومت طالبان به اسلامآباد ارائه نشده است.
اندرابی همچنین درباره حضور سفیر طالبان در دانشگاه دفاع ملی این کشور گفت حضور دیپلماتها در نهادهای آموزشی و دانشگاهی امری عادی است و نباید آن را نشانه تغییر در سطح روابط سیاسی اسلامآباد و کابل دانست.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان بار دیگر طالبان را به فراهم کردن زمینه فعالیت گروههای مسلح ضدپاکستانی متهم کرد و مدعی شد اسلامآباد شواهدی در اختیار دارد که نشان میدهد عناصری مستقر در افغانستان، از جمله برخی مقامهای طالبان، از گروههای مسلح فعال در پاکستان حمایت میکنند.
طاهر اندرابی همچنین هند را به حمایت از این گروههای مسلح متهم کرد و گفت پاکستان برای این ادعاها «شواهد مشخص» در اختیار دارد.
در پی تشدید تنشهای مرزی میان پاکستان و طالبان، گفتگوهای دو طرف از 12 تا 18 فروردین به میزبانی چین در شهر ارومچی برگزار شد، اما بدون دستیابی به نتیجهای ملموس پایان یافت.
پاکستان در سالهای اخیر بارها طالبان را به پناه دادن به اعضای تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروههای مسلح متهم کرده است. طالبان این اتهامها را رد کرده و تأکید کرده است که اجازه نمیدهد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
بیش از ۲۵ هزار پناهجوی افغان در هشت ماه گذشته در ترکیه بازداشت شدند
آمارهای تازه اداره مهاجرت ترکیه نشان میدهد که پولیس این کشور در هشت ماه نخست سال جاری میلادی، ۲۵ هزار و ۳۱۴ پناهجوی افغان را در سراسر این کشور بازداشت کرده است. بر اساس این آمارها، افغانها در صدر فهرست پناهجویان بازداشتشده در ترکیه قرار دارند.
اداره مهاجرت ترکیه آمار تازه از روند بازداشت پناهجویان بدون مدرک را منتشر کرد که براساس آن در هشت ماه نخست امسال نزدیک به ۹۵ هزار پناهجوی بدون مدرک از کشورهای مختلف در این کشور بازداشت شدهاند.
پس از افغانستان، شهروندان سوریه، اوزبیکستان، ترکمنستان، ایران، مراکش، عراق، مصر، سودان و یمن، بهترتیب بیشترین شمار پناهجویان بازداشتشده در ترکیه را تشکیل میدهند.
این پناهجویان بهدلیل نداشتن کارت اقامت بازداشت شدهاند. اداره مهاجرت ترکیه درباره سرنوشت افراد بازداشتشده و شمار افراد اخراجشده جزئیاتی ارائه نکرده است.
در این مدت همچنین هشت هزار و ۳۴۲ نفر به اتهام قاچاق انسان بازداشت شدهاند. پولیس و گارد ساحلی ترکیه بهگونه مداوم پناهجویان عمدتا شهروندان افغانستان را بازداشت و سپس اخراج میکنند.
سازمان ملل پیش از این گزارش داده بود که ترکیه در پنج ماه اول امسال بیش از ۱۳ هزار پناهجوی افغان را اخراج کرده است.
استقبال اسلامآباد از نقشآفرینی پکن؛ تلاش چین برای کاهش تنش میان طالبان و پاکستان
وزارت امور خارجه پاکستان با صدور بیانیهای از تدابیر دیپلماتیک پکن جهت حلوفصل اختلافات و مدیریت تنشهای مرزی و امنیتی میان کابل و اسلامآباد استقبال کرد.
به گزارش ایراف، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان با اشاره به تعاملات مستمر چین با هر دو کشور اعلام کرد که اسلامآباد نقش میانجیگرانه پکن را گامی مؤثر در جهت برقراری ثبات، کاهش بداعتمادیها و تقویت همکاریهای منطقهای میداند.
این مقام پاکستانی با تأکید بر اهمیت گفتوگوهای دوجانبه و چندجانبه خاطرنشان کرد که اسلامآباد همواره خواهان مناسبات باثبات با افغانستان بر پایه احترام متقابل و رفع نگرانیهای امنیتی طرفین است و سازوکارهای منطقهای با محوریت چین میتواند مسیر رسیدن به یک تفاهم پایدار را هموارتر سازد.
سازوکار سهجانبه پکن-کابل-اسلامآباد؛ نقش چین در مهار بحرانهای مرزی
نقشآفرینی فعال پکن در روابط میان افغانستان و پاکستان در امتداد نشستهای سهجانبه وزرای خارجه چین، افغانستان و پاکستان ارزیابی میشود که این کشور طی سالهای اخیر برای عبور از بنبستهای امنیتی آن را پایهگذاری کرده است.
پکن به عنوان بزرگترین سرمایهگذار اقتصادی در منطقه و مبتکر طرح «یک کمربند-یک راه»، ثبات در مرزهای این کشور را لازمه تحقق پروژههای زیربنایی از جمله امتداد دهلیز اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) به داخل خاک افغانستان میداند.
از سوی دیگر، با تصاعد تنشهای کلامی و درگیریهای پراکنده مرزی میان نیروهای مرزبانی حکومت طالبان و ارتش پاکستان در ماههای اخیر، پکن تلاش کرده است با استفاده از اهرمهای دیپلماتیک و اقتصادی خود، دو همسایه را به سمت خویشتنداری، فعالسازی کانالهای ارتباطی امنیتی و تمرکز بر مبارزه مشترک با گروههای مسلح فراملی سوق دهد.
انتقاد اوکراین از روابط بلاروس و طالبان
سرویس اطلاعات خارجی اوکراین از میزبانی بلاروس از هیئت طالبان و تلاش برای گسترش روابط با کابل انتقاد کرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، سرویس اطلاعات خارجی اوکراین از گسترش روابط بلاروس با طالبان انتقاد کرد و گفت مینسک با برقراری روابط با این گروه، دیپلماسی خود را به سطح «تروریستها و حکومتهای نظامی» رسانده است.
سرویس اطلاعات خارجی اوکراین در بیانیهای، گسترش روابط بلاروس با طالبان، میانمار و کره شمالی را به شدت مورد انتقاد قرار داد و مدعی شد که دیپلماسی مینسک به سطح «تروریستها و حکومتهای نظامی» سقوط کرده است.
این واکنش پس از سفر اخیر هیئت طالبان به بلاروس مطرح شده است. این هیئت به ریاست «عطاءالله عمری»، وزیر کشاورزی، آبیاری و دامپروری طالبان، برای شرکت در دومین نشست کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی به بلاروس سفر کرده بود.
سرویس اطلاعات خارجی اوکراین مدعی شده است که هیئت طالبان پنج روز در بلاروس حضور داشته و مینسک تلاش کرده این سفر را مخفی نگه دارد.
بر اساس این بیانیه، اعضای هیئت طالبان از آکادمی علوم بلاروس، کارخانه خودروسازی «بلاز»، شرکت ملی بیوتکنولوژی، یک کارخانه تراکتورسازی و کارخانه پنیرسازی «اسلوتسک» بازدید کردهاند.
این سازمان اوکراینی همچنین مدعی شده است که برخی اعضای هیئت طالبان همچنان از سوی «کگب» بلاروس در فهرست اعضای سازمانهای تروریستی قرار دارند.
روابط اقتصادی طالبان و بلاروس در ماههای اخیر گسترش یافته است. علاوه بر سفر هیئت طالبان به ریاست عطاءالله عمری در 30 مردادماه جاری، پیش از آن نیز «نورالدین عزیزی»، وزیر صنعت و تجارت طالبان، در دیدار با وزیر صنعت بلاروس درباره افزایش تجارت، خرید سوخت و سرمایهگذاری بلاروسی در افغانستان گفتگو کرده بود. دو طرف همچنین بر تشکیل تیم کاری مشترک برای پیگیری همکاریهای اقتصادی توافق کرده بودند.
بلاروس حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته، اما روابط اقتصادی و تجاری دو طرف در سالهای اخیر افزایش یافته است.
هشدار صلیب سرخ درباره مرز افغانستان و پاکستان: تشدید بحران معیشتی مرزنشینان در پی درگیریها
کمیته بینالمللی صلیب سرخ اعلام کرد تنشها و درگیریهای اخیر میان حکومت طالبان و پاکستان، شرایط معیشتی و دسترسی به خدمات اولیه را برای ساکنان هر دو سوی مرز بهشدت بحرانی کرده است.
به گزارش ایراف، یاسمین پراز، رئیس عملیات کمیته بینالمللی صلیب سرخ (ICRC) پس از بازدید از شهرستان «جاجیمیدان» در ولایت خوست که پیشتر صحنه درگیریهای مرزی میان نیروهای حکومت طالبان و مرزبانان پاکستانی بود، نسبت به پیامدهای انسانی این تنشها هشدار داد.
این مقام بینالمللی با اشاره به گفتگوهای خود با اهالی مناطق مرزی تصریح کرد: «غیرنظامیان نباید تاوان درگیریهای سیاسی و نظامی را بپردازند. ساکنان دو طرف مرز خواستار افزایش حمایتهای بشردوستانه، توجه ویژه به زنان، کودکان و سالمندان و بهبود دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی هستند.»
وی همچنین با ابراز نگرانی شدید از انسداد مداوم گذرگاههای مرزی میان افغانستان و پاکستان تأکید کرد که مسدود ماندن این خطوط ارتباطی، تجارت خرد، مبادلات محلی و فرصتهای کسب درآمد را برای جوامع مرزنشین کاملاً نابود کرده است.
تنشهای مرزی کابل و اسلامآباد و ابعاد آسیب به غیرنظامیان
روابط میان حکومت طالبان و پاکستان در ماههای اخیر بر سر مسائل امنیتی، از جمله فعالیتهای تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) و تجاوزات راکتی و خطوط مرزی با تنشهای بیسابقهای همراه بوده است.
این درگیریها کانونهای متعددی را در ولایتهای شرقی از جمله خوست، ننگرهار و کنر درگیر کرده که نتیجه مستقیم آن بستهشدن مکرر گذرگاههای کلیدی مانند تورخم و اسپینبولدک و توقف مبادلات ترانزیتی بوده است.
بحران انسداد مرزها در کنار تحریمهای اقتصادی موجود، فشار مضاعفی را بر اقشار آسیبپذیر وارد آورده و امنیت غذایی مناطق مرزی را بیش از پیش تهدید میکند.
پاکستان از کشته شدن 15 عضو «تیتیپی» در مرز افغانستان خبر داد
ارتش پاکستان اعلام کرد که 15 عضو «تحریک طالبان پاکستان» هنگام ورود از مرز افغانستان کشته شدند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، روابط عمومی ارتش پاکستان اعلام کرد 15 عضو تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی) هنگام تلاش برای ورود به خاک این کشور از مرز افغانستان کشته شدند.
در بیانیه روابط عمومی ارتش پاکستان آمده است که این افراد قصد داشتند وارد منطقه وزیرستان شمالی در ایالت خیبرپختونخوا شوند، اما در درگیری با نیروهای پاکستانی در داخل خاک افغانستان کشته شدند.
همزمان، اداره مبارزه با تروریسم (سی تی دی) در پیشاور نیز از کشته شدن چهار عضو تحریک طالبان پاکستان در جریان یک عملیات خبر داد. به ادعای این نهاد، یکی از افراد کشتهشده شهروند افغانستان بوده است.
این اداره همچنین اعلام کرد کارت هویتی فردی به نام «امان خان» که ساکن ولایت کنر افغانستان بوده، در جیب یکی از کشتهشدگان پیدا شده و تصویر این کارت با فرد کشتهشده مطابقت داشته است.
این نهاد همچنین از بازداشت دو عضو دیگر تحریک طالبان پاکستان در کراچی خبر داد و مدعی شد این افراد پس از ورود از افغانستان، مأموریت انجام عملیات در پاکستان را بر عهده داشتهاند. به گفته اداره مبارزه با تروریسم پاکستان، «عمر فاروق» و «عبدالله» مراکز پلیس و تأسیسات امنیتی، از جمله مقر نیروهای ویژه در ایالت سند را زیر نظر گرفته و اطلاعات مربوط به آنها را برای فرماندهان خود ارسال میکردند.
دولت اسلامآباد در ماههای اخیر بارها طالبان افغانستان را به میزبانی و حمایت از تحریک طالبان پاکستان متهم کرده است؛ اتهامی که حکومت طالبان آن را رد میکند. پاکستان همچنین مدعی است اعضای تی تی پی از خاک افغانستان برای انجام حملات در این کشور استفاده میکنند، در حالی که طالبان تأکید کرده است اجازه استفاده از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر را نمیدهد.
هند نیز اتهام اسلامآباد درباره حمایت از فعالیتهای ضدپاکستانی تحریک طالبان پاکستان را رد کرده است.
بازگشت کمسابقه مهاجران؛ ۶ میلیون نفر در سه سال به افغانستان برگشتند
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرده است که طی کمتر از سه سال، حدود ۶ میلیون مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند؛ موجی گسترده که فشار سنگینی بر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی افغانستان وارد کرده و نیاز به حمایت فوری جامعه جهانی را برجسته کرده است.
به گزارش ایراف، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در گزارش تازه خود اعلام کرده است که طی کمتر از سه سال گذشته، حدود ۶ میلیون مهاجر افغان از ایران، پاکستان و برخی کشورهای اروپایی به افغانستان بازگشتهاند؛ آماری که این نهاد آن را یکی از کمسابقهترین موجهای بازگشت در تاریخ معاصر توصیف میکند.
بخش قابل توجهی از این افراد در پی سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی و روندهای اخراج گسترده در کشورهای همسایه، ناچار به ترک محل اقامت خود شدهاند.
این موج بزرگ بازگشت، بهگفته سازمان ملل، فشار سنگینی بر خدمات عمومی، زیرساختها، اقتصاد و جوامع محلی افغانستان وارد کرده است.
بیش از نیمی از بازگشتکنندگان را زنان و کودکان تشکیل میدهند؛ گروههایی که نیازهای حمایتی بیشتری دارند و بسیاری از آنها سالها در خارج از کشور زندگی کردهاند و اکنون با چالشهای جدی در زمینه مسکن، آموزش، بهداشت و اشتغال روبهرو هستند.
سازمان ملل برای مدیریت این وضعیت، طرحی ۵۲۹ میلیون دلاری را معرفی کرده که هدف آن حمایت فوری و میانمدت از مهاجران بازگشتی است.
در مرحله نخست این طرح، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای ارائه خدمات فوری در گذرگاههای مرزی اختصاص یافته است؛ خدماتی شامل درمان، تغذیه، آب و بهداشت و کمکهای نقدی. در مرحله دوم نیز بیش از ۴۲۸ میلیون دلار برای ادغام مجدد بازگشتکنندگان در ۳۵ منطقه اولویتدار در نظر گرفته شده است؛ از جمله ایجاد فرصتهای شغلی، تأمین مسکن، تقویت خدمات آموزشی و بهداشتی و افزایش انسجام اجتماعی.
با وجود این برنامهها، نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که کمبود بودجه میتواند اجرای طرحها را با چالش جدی مواجه کند، زیرا منابع موجود تنها بخش محدودی از افراد آسیبپذیر را پوشش میدهد.
کمیساریای عالی پناهندگان تأکید کرده است که بازگشت مهاجران باید داوطلبانه، امن و همراه با حفظ کرامت انسانی باشد و کشورها باید از اخراجهای گسترده و غیرانسانی خودداری کنند.
این نهاد از جامعه جهانی خواسته است که نیازهای فوری میلیونها بازگشتکننده را نادیده نگیرد و با افزایش حمایتها، از تشدید بحران انسانی در افغانستان جلوگیری کند.
قیام مردم کابل علیه نیروهای انگلیسی؛ کیوناری که بود؟
۱۲ سنبله/شهریور در تقویم رسمی بهعنوان روز مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است؛ روزی که یادآور یکی از فصلهای مهم تاریخ افغانستان در برابر گسترش نفوذ و مداخله بریتانیا در این کشور است. در قرن نوزدهم، افغانستان در میانه رقابت دو قدرت بزرگ، بریتانیا و روسیه، قرار داشت؛ رقابتی که به «بازی بزرگ» شهرت یافت و موقعیت جغرافیایی افغانستان را به موضوعی مهم در محاسبات امنیتی و استعماری بریتانیا و روسیه تبدیل کرد.
به گزارش ایراف، در جریان جنگ دوم انگلیس و افغانستان، پس از آنکه امیر محمدیعقوبخان در شرایط دشوار نظامی و سیاسی به مذاکره با بریتانیا تن داد، معاهده گندمک در ۲۶ مه ۱۸۷۹ امضا شد. بر اساس این پیمان، افغانستان کنترل روابط خارجی خود را به بریتانیا واگذار کرد، با استقرار یک هیئت بریتانیایی در کابل موافقت شد و بخشهایی از سرزمین و گذرگاههای راهبردی افغانستان نیز در اختیار بریتانیا قرار گرفت. در چارچوب همین توافق، سر لوئیس کیوناری بهعنوان نماینده بریتانیا وارد کابل شد؛ او مامور بود تا مفاد معاهده گندمک را در افغانستان اجرا و نظارت کند، اما در کمتر از دوماه به دست مردم و سربازان معترض کشته شد و ماموریتش ناتمام ماند.
کیوناری که بود؟
سر لوئیس کیوناری، با نام کامل پیر لوئی ناپلئون کیوناری، در فرانسه متولد شد و فرزند یک افسر ایتالیاییِ هوادار ناپلئون بود. او در سال ۱۸۵۷ تابعیت بریتانیا گرفت، مدتی در ارتش هند خدمت کرد و سپس وارد دستگاه سیاسی بریتانیا شد.
کیوناری به معاونت کمیسر پیشاور رسید و به یکی از چهرههای مورد اعتماد لرد لیتن، نایبالسلطنه بریتانیا در هند، تبدیل شد. آشنایی او با مناطق مرزی هند بریتانیا و افغانستان، او را به گزینهای مناسب برای مأموریت حساس کابل تبدیل کرده بود.
اهمیت کیوناری را باید در شرایطی فهمید که بریتانیا میکوشید پس از جنگ، نفوذ خود را بدون اداره مستقیم افغانستان تثبیت کند. استعمار پیر میخواست با کمترین هزینه، افغانستان را تحت سیطره خود داشته باشد. معاهده گندمک چارچوب سیاسی و کیوناری مجری این طرح بود، طرحی که با مقاومت و اعتراض مردم، به فرجام نرسید.
از «بازی بزرگ» تا جنگ دوم
در سال ۱۸۷۸، ورود هیئت روسی به کابل حساسیت بریتانیا را افزایش داد. دولت هند بریتانیا خواستار پذیرش هیئت خود در کابل شد، اما این هیئت در ۲۱ سپتامبر ۱۸۷۸ در گذرگاه علیمسجد اجازه ورود نیافت. پس از آن، بریتانیا اولتیماتوم داد و سرانجام در ۲۱ نوامبر ۱۸۷۸ علیه افغانستان وارد جنگ شد. نیروهای بریتانیایی از چند محور وارد افغانستان شدند و بخشهایی از قلمرو کشور را به تصرف خود درآوردند.
پس از آن، امیر شیرعلیخان کابل را ترک کرد و پس از او، پسرش محمدیعقوبخان به امارت رسید، او در شرایطی که نیروهای بریتانیایی همچنان بخشهایی از افغانستان را در اختیار داشتند، به مذاکره با آنان روی آورد.
گندمک؛ پیمانی برای پایان جنگ
محمدیعقوبخان در مه ۱۸۷۹ به گندمک رفت و در شرایطی نابرابر با کیوناری مذاکره کرد و در نهایت معاهده در ۲۶ مه همان سال امضا شد؛ پیمانی که به گفته محققان، از تحقیرآمیزترین توافقهایی بود که یک حاکم افغان با بریتانیا امضا کرده بود.
مهمترین امتیاز بریتانیا، بهدستآوردن کنترل روابط خارجی افغانستان بود، امیر همچنین با استقرار یک هیئت بریتانیایی با اعضای اروپایی در کابل موافقت کرد، در مقابل، محمدیعقوبخان سالانه ۶۰۰ هزار روپیه دریافت میکرد، گویا استقلال و آزادی افغانستان در بدل این مبلغ به بریتانیا واگذار شد.
پس از آن، افغانستان در سیاست خارجی آزادی عمل پیشین خود را از دست داد و بریتانیا برای نخستینبار امکان استقرار یک نماینده در پایتخت افغانستان را به دست آورد.
کیوناری وارد کابل میشود
کیوناری در ۲۴ ژوئیه ۱۸۷۹ وارد کابل شد و در اقامتگاه بریتانیا در بالاحصار مستقر شد. حضور او قرار بود اجرای بخش سیاسی معاهده گندمک را تضمین کند. اما مسئله اصلی این بود که توافق گندمک به معنای پایان کامل جنگ و نارضایتی در افغانستان نبود. منابع تاریخی نیز تأکید میکنند که جنگ دوم انگلیس و افغانستان پس از امضای این پیمان عملاً ادامه داشت.
جامعه افغانستان در آن زمان با پیامدهای جنگ، ضعف حکومت مرکزی و نارضایتی از شرایط سیاسی روبهرو بود. برای بخشی از جامعه، استقرار یک نماینده بریتانیا در کابل، آن هم پس از واگذاری کنترل سیاست خارجی و پذیرش امتیازات ارضی، نشانه آشکاری از گسترش نفوذ یک قدرت خارجی در امور کشور محسوب میشد، از این رو اعتراضات در محافل سیاسی به شکل نامحسوسی ادامه داشت.
قیام کابل؛ از اعتراض سربازان تا حمله به اقامتگاه کیوناری
در ۳ سپتامبر ۱۸۷۹، گروهی از سربازان افغان که از هرات آمده بودند، در اعتراض به پرداختنشدن حقوق خود شورش کردند. نارضایتی نظامیان در کابل به سرعت به آشوب کشیده شد و گروههایی از مردم نیز به آن پیوستند و به سوی محل اقامت کیوناری یورش بردند، در واقع مردم منتظر فرصتی بودند تا جرقه مبارزه و مقاومت علیه استعمار بریتانیا زده شود و نارضایتی سربازان، فرصتی برای علنی شدن اعتراضات مردمی ایجاد کرد.
کیوناری و اعضای هیئت همراه او در جریان این حمله کشته شدند. به این ترتیب، نمایندهای که قرار بود نماد اجرای توافق گندمک و تثبیت نفوذ بریتانیا در کابل باشد، تنها چند هفته پس از ورود به پایتخت افغانستان جان خود را از دست داد.
مرگ کیوناری؛ آغاز مرحله تازه جنگ
قتل کیوناری زمینه بازگشت نیروهای بریتانیایی به کابل را فراهم کرد، ژنرال فردریک رابرتس نیروهای خود را به سوی پایتخت حرکت داد و در اکتبر ۱۸۷۹ پس از قندهار، کابل را تصرف کرد. محمدیعقوبخان نیز از قدرت کنار رفت و مرحله تازهای از مداخله نظامی بریتانیا در افغانستان آغاز شد.
از این منظر، اهمیت کیوناری تنها به شخصیت او محدود نمیشود. او در مقطعی به کابل آمد که بریتانیا میکوشید دستاوردهای جنگ را به نفوذ سیاسی پایدار تبدیل کند. معاهده گندمک ابزار این سیاست بود و کیوناری مجری بخش مهمی از آن در پایتخت افغانستان.
اما حضور او نشان داد که توافق میان یک حکومت تحت فشار و یک قدرت استعماری الزاماً به معنای پذیرش اجتماعی آن توافق نیست. شورش سربازان افغان و پیوستن گروههایی از مردم کابل به آن، معادلهای را که بریتانیا پس از گندمک طراحی کرده بود، برهم زد.
معاهده گندمک در تاریخ افغانستان از یک سو نماد فشار خارجی و محدودشدن استقلال سیاسی کشور و از سوی دیگر بخشی از تاریخ مقاومت در برابر نفوذ بریتانیا است.
همزمان با روز مبارزه با استعمار انگلیس، یادآوری این نکته خالی از لطف نیست که در بزنگاههای تاریخی، این مردم هستند که برای سرنوشت خود تصمیم ميگيرند، نه حاکمان خودفروخته!
Copyright ©ariaye 2002_2026
استفاده از مطالب آريا
يی با ذکر ماخذ آزاد است