جمشید کوهستانی
حمایه نظامی بی وفایی زبانی در حق امیر حبیب الله خادم دین رسول الله !
مقدمه
بعد از مدت سپری شدن نظام شاهی امان الله خان هم تباران امان الله مخالفت ها را علیه شاه امان الله خان آغاز نمودند، نه امیر حبیب الله خان کلکانی ن به اصطلاح نامردان بچه سقو نه بود مخالفت بین هم تباران امان الله وخود تیم امان الله خان بود .
متن
در حوت ۱۳۰۲ دونفر از ملاهای پکتیا بنام های ملا عبدالرشید خان و ملا عبدالله خان گردیزی با پشتیبانی مردم منگل و حدران در طی یاد داشتی تعدیل بعضی مواد قانون جزای عمومی را که مخالف شریعت میدانستند از امان الله خان طلب نمودند امان الله خان جواب منفی میدهد روحانیون مزکور با بعضی خان ها شروع به تبلیغ ضد دولت می نمایند .
امان الله خان محمد عثمان خان ومحمد ابراهیم خان وزیر عدلیه و قاضی مرافعه به پکتیا اعزام میکند به تفاهم نه میرسند
در اوایل سال ۱۳۰۳ قوای مسلح روحانیون گردیز را محاصر می نمایند بعد به خوست حمله نمودند محمد گل مهمند که غند مشر بود با مردم مخالف نظام همکاری نمود از کابل غند مشر عبدالحمید خان وغند مشر محمد اسماعیل خان با هشتصد عسکر ولی در نتیجه حمله شب خون مخالفین همه کشته شدند اقوام احمدزی ، طوطاخیل ، منگل با هم متحد شده بودند
دولت امانی ۸۰ کندک منظم وغیر منظم را در سراسر پکتیا سوق داد سنک خان وزلمی خان ومردم موسی خیل منگل نیز از سپاه دولت شکست خوردن وفرار کردند ببرک خان از حامیان دولت مرکزی طی این جنگ کشته شد .
ملا عبدالله وملا عبدالرشید دستگیر با ۲۵ نفر در ۴ جوزاری ۱۳۰۴ گلوله باران گردیدند ویک تعداد تبعید شدند .
در این زمان دولت امانی در جنگ پیروز در جرگه ۱۳۰۳ شکست خورده بود .
شاه سفری به اروپا داشت بعد از سفر اروپایی بسیار مغرور خودخواه گردیده بود دیگر دربار ساده قدیم وجود نداشت کالر ،نکتایی وتجمل ، فیشن جای بساطت والبسه وطنی را یخن بسته را گرفته بود .
عیاشی وخوشگذارانی بشدت شروع وریفورم مفید وحقیقی با تفرعات مضرو بچه گانه آمیخته گردید در تطبیق این مرام ، طبع با صلابت وخواست های مردم زیر نظر شاه نبود واز عسر ت اقتصادی وزندگی ملت بیخبر افتاده بود
وهمچنان در جاده های مخصوص کابل تابلو ها گذاشتند ونوشتند هیچ زنی بابرقع نه میتواند از اینجا عبور نماید پولیس این امر را تطبیق میکردامر نمود تمام مردم شهر کابل دریشی وکلاه بپوشند سلام دادن با دست منع میگردد با رسم فرنگ کلاه از سر برداشته شود مالیات ورشوه افزایش پیدا کرد.
در لوی جرگه ۱۹۲۸ پغمان هزار نفری پروگرام اصلاحی خود را تصویب کرد اجازه صحبت به نماینده گان داده نشد غلام محی الدین خان ارتی نماینده مردم کابل فریاد زد اعلیحضرت تا مادامیکه این وزارامشهور بالفساد شما تا پای محاکمه ودار برده نشود هیچ اصلاحاتی در مملکت ممکن نیست
در خزان ۱۳۰۷ حضرت محمد صادق المجددی برادر خود شمس المشایخ که یکی از روحانیون بزرگ با قاضی عبدالرحمن خان پغمانی ، قاضی فضل الحق خان ، قاضی عبدالقادر پغمانی ،عبدالحنان خان ومحمد حیان خان پسران قاضی عبدالرحمن خان از کابل به ولایت پکتیا رفتند در خانه عزیز جاجی مسکن گزین شدند در عقرب ۱۳۰۷ بین عده کوچی ها ی رهگذر وسنگوخیل های شنواری زد و خورد ی واقع وچند نفر ی از سنگوخیل ها کشته شده بود دولت توجه نکرده قاتل دستگیر شده را رها می نماید ضدیت شنواری ها با دولت آغاز میگردد تهدیدات علیه حکومت امانی در ننگر ها روز به روز در حال افزایش بود دولت شیر پاچای کنری میر صاحب جان را که یکی از روحانیون مشهور بود زندانی گردید
از کابل یک قشون به رهبری عبدالوکیل خان نایب سالار نور ستانی به ریاست محمود خان یاور در ۹ قوس به قصد جلال آباد سوق نمود وبااین ترتیب خوگیانی ها بالای عساکر حمله کردند ویاور نایب سالار اسیر گردید نارضایتی مردم مشرقی علیه دولت امانی روز به روز افزایش داشت جنگ های مشرقی شعله ورگردید صدها نفر از مردم مخالف دولت دستگیر واعدام گردید وصدا ها نفر دیگر محبوس شدند .
کشیده شدند پای مردم شمالی در مخالفت با دولت امانی
بعد از اینکه فتوای جهادی علیه دولت امانی در حال افزایش بود جنگ های مشرقی دوامدار گردید دولت امانی مالیات جنگ را بالای مردم وتجار شمالی خصوصآ تاجیکان بیشتر ساخت نارضایتی ها در شمالی هم دامنه پیدا کرد دولت خوانین وبزرگان شمالی را زندانی ساخت بنابر ظلم دولت امانی بالای مردم شمالی فعالیت های مسلحانه به ضد دولت شروع گردید در قوس ۱۳۰۷ به سر کرده گی شخصی بنام حبیب الله کلکانی که از افسران نامدار قطعه نمونه دولت امانی بوده وملک محسن ملک کوهدامن در ولایت های پروان ، کاپیسا ومناطق کوهدامن افراد مسلح فعالیت های ضد دولتی را سرعت بخشیدن ارتباط ولایات شمال کشور با کابل را قطع نمودند در ۲۱ قوس ۱۳۰۷ حبیب الله خان کلکانی حکومت محلی کوهدامن را سقوط داد سید حسین خان بعد وزیر حربیه شد چاریکار ، وجبل السراج سقوط داد مردم کوهستان به سر کرده گی خواجه عطا محمد خان ودیگر بزرگان کوهستان از جمله خواجین منصور خان خم زرگر فرزند نایب عیسی خان حکومت محلی کوهستان را سقوط دادند که نایب عیسی خان مدتی نایب حکومت قطغن بود ومدتی منصور خان معاون حکومت کلان شمالی گماشته شد در وقت سقوط دولت امیر حبیب الله خان فرمانده گارد شاهی جبل السراج بود .
سر انجام جنگ به داخل شهر کابل کشید محمد ولی خان وعبدالعزیز خان وزیر حربیه به شدت از کابل وارگ شاهی دفاع می نمودند
افراد امیر حبیب الله خان کلکانی از کوه کافر ونه برجه باغ بالا تا کوتل خیر خانه موضع گرفته وتقویه شده میرفت در حالیکه دولت در شهرآراء وقعله بلند وکلوله پشته وتپه شیر پور شکل دفاعی اختیار کرده بود
احمد زائی ها ومنگلی ها در صدد جنگ جدی به طرف داری دولت امانی نبودند چنانیکه میر غوث الدین خان احمدزی که با پول واسلحه دولت در محاذ قرار داشت همینکه فرصت پیدا کرد با تمام قطعه خود به پکتیا فرار کرد
از جنوب کابل اقوام مشرقی حمله کردند از شمال مردم شمالی دولت به سقوط نزدیک شد امان الله خان در شب ۱۴ جنوری ۱۹۲۹ به قند هار فرار نمود عنایت الله برادر امان الله خان سر پرست دولت گماشته شد
سر انجام دولت امیر حبیب الله خان کلکانی داخل کابل شد ارگ را فتح کرد توسط سران قیام وروحانیون به عنوان غازی امیر حبیب الله خادم دین رسول الله به حیث پادشاه گماشته شد
خواهران امان الله خان به ارگ باقی مانده بودند به بسیار احترامی به قند هار فرستاده شد
تشکیل کابینه امیر حبیب الله خادم دین رسول الله
تا زمانیکه جنگ های مردم علیه دولت امانی جریان داشت وامیر حبیب الله خان کلکانی تشکیل کابینه داد هیچ بحث تاجیک وپشتون حرف از بچه سقو ،دزد نبود بحث از عیاری وجوانمردی امیر حبیب الله خان به زبان ها بود
ا _ امیر حبیب الله خادم دین رسول الله به حیث پادشاه و امیر افغانستان.
۲_ حمیدالله برادرش معین سلطنه ملقب به سردار علی.
۳_ سید حسن چاریکاری نایب السلطنه و وزیر جنگ و محفوظ جان پسر برگد احمدجان که برگد احمد جان خان مربی امان الله خان در زمان شهزادگی او بود، کفیل وزارت حربیه.
۴_ ملک محسن والی کابل.
۵_ مرحوم حافظ شیر جان خان صاحبزاده وزیر دربار.
۶_ مرحوم الحاج حافظ عطا الحق صاحب زاده وزیر خارجه.
۷_ مرحوم عبدالغفور خان تگابی نواسه محمد عثمان خان غازی که بعد از کشته شدن او خواجه بابوی سرای خواجه وزیر داخله شد.
۸_ سید احمد خان نواسه میر بجه خان کوهدامنی سر سر اوس .
۹_ میرزا غلام مجتبی خان معین مالیه.
۱۰_ سید عباس هوپیانی سرپرست وزارت عدلیه.
۱۱_ قاضی القضات مولوی محمد قسیم کوهستانی .
بعد از تشکیل کابینه و مقرری منصبداران عسکری بعضی اشخاص دیگر نیز به شرح زیر مقرر گردیدند :
_ عبدالقدیر خان تره کی به حیث وزیر تجارت.
_ محمد اعظم خان تتمدره ئئ ریس شورای تنظیمه اسلامیه.
_ محمد یوسف خان برادر مستوفی المالک به حیث سر منشی.
_ محمد حیدر اعتمادی ریس عین الایمان
_ قاضی غلام حضرت قره باغی به حیث جنرال خزانه.
_ عبدالغفور خان مجددی به حیث ریس گمرک کابل
_ سید احمد خان ریس ضراب خانه ( مشهور به آغه سید احمد).
_ خواجه تاج الدین ریس بلدیه کابل
_ سید آغای خواجه چاشتی قوماندان کوتوالی کابل.
_ نائب سالار قول اردو غلام صدیق کلکانی.
_ عبدالرب خان سرشار سرای هموار قوماندان قول اردو.
در ولایت مزار شریف :
_مرزا محمد قاسم خان خرمی سارباغی ریس تنظیمه ولایت مزار شریف .
_ نایب الحکومه خواجه عطا محمد خان کوهستانی .
_ خواجه شیر احمد خان کوهستانی قوماندان امنیه ( کوتوال) مزار شریف.
_ خلیل الله خلیلی به حیث مستوفی مزار شریف.
_ مرزا سید احمد خان کابلی پسر میر عطا محمد خان محتسب کابلی به حیث ریس گمرک مزار شریف .
در ولایت قطغن:
_ میر بابه صاحب خان چاریکاری به حیث نایب الحکومه.
_ عبدالغفور خان تیموری کاندره یی مستوفی ولایت قطغن بدخشان.
در ولایت هرات:
_ نایب سالار عبدالرحیم خان صافی کوهستانی به حیث نایب الحکومه.
_ قوماندان کوتوال حاجی محمد عظیم خان هراتی.
در ولایت قندهار:
_ عبدالقدیر خان تره کی لزوما از وزارت تجارت به حیث نایب الحکومگی قندهار رفت و عوض او برادرش عبدالقدوس خان تره کی مقرر شد.
_ عبدالطیف خان که از مهاجرین هندی بود فوماندان کوتوالی بود.
در ولایت جنوبی:
محمد صدیق خان صاحب زاده فرقه مشر به حیث نایب سالار ونایب الحکومه.
_ محمد حسن خان فرزه یی به حیث فرقه مشر.
در ولایت مشرقی :
نایب الحکومه و ریس تنظیمه مرزا محمد یوسف خان برادر مستوفی الممالک که عوض او مرزا سید جعفر خان(برقی) سر منشی مقرر شد.
در ابتدا تمام ولایات تحت فرمان پادشاهی امیر حبیب الله خان کلکانی قرار گرفت یک تعداد در هزاره جات و وردک تحت فرمان امان الله خان میرفتح خان ، سید احمد خان ، رضا بخش ، داد علی ، خلیفه قربان ، گل محمد خان ، موسی خان ، وحسین خان علی خان ،ارباب یوسف خان ، خواجه هدایت الله خان رئیس ومعاون تنظیمیه هزاره جات با افراد خود اقدام مسلحانه علیه پادشاهی جدید نمودند تا غزنی لشکر کشی نمودند
که توسط سپاه مردم کوهدامن ، کوهستان ، کوبندها ، جبل السراج ، چاریکار ، نجراب واقوام سلیمان خیل لشکر امان الله خان به شکست موجه شدند همه سران مخالف نظام جدید کشته شدند اسیران عفو گردید
در این هنگام غلام نبی چرخی سفیر امان الله خان در مسکو با عساکر روسی به بلخ حمله نمود قوای شمالی مجددا دفع حمله کردند بعد از یک حمله با سپاه شمالی بلخ را گرفتن بعد از شکست امان الله خان در غزنی وفرار امان الله خان به خارج یک تعداد از مقامات دولت امانی با امیر حبیب الله خان بیعت کرد از جمله جنرال محمد صدیق خان صاحب زاده میرغوث الدین خان احمدزی که با پول واسلحه امانی از کابل فرار در پکتیا به نفع دولت کلکانی مشغول فعالیت بود به همرای اقوام سلیمان خیل متحد دولت جدید بودند
اما بعد اینکه نظم در کشور بر قرار شد نادر خان به دستور انگلیس با پول گزاف در ۸ مارچ ۱۹۲۹ از هندوستان وارد پکتیا شد مرکز جدید ضد دولت امیر حبیب الله خان را تشکیل داد یکدسته اشخاص که باوی بود از جمله الله نواز خان ملتانی ، قربان حسین گادی وان هندوستانی بنام مستعار سید عبدالله شاه جی مرزا نورز خان ، عبدالجلیل خان ، نواب خان لوگری ، عبدالغنی خان سر خانی ، عبدالغنی خان گردیزی ، محمد اکبر خان یوسفی مشوره نمودند چطور یک تاجیک پادشاه باشد به هر طریق که میشود باید حبیب الله از پادشاهی سرنگون گردد امان اقوامیکه در مشرقی طرف داری از امیر حبیب الله خان کلکانی میکردند بخاطر قومیت وزبان روی گردان شدند مخالفت ها علیه پادشاهی امیر حبیب الله خان شروع گردید دولت عبدالطیف کوهاتی را جهت مزاکره به نادر روان کرد نادر با بسیار کبر رد کرد وبیان نمود ما تحت فرمان یک تاجیک نه میرویم حضرت نور المشایخ حمایت خود را از کلکانی گرفته بود مردم خود را به جنگ علیه وی تشویق وهدایت داد
جنگ ها ادامه پیدا کرد جنرال محمد صدیق خان صاحب زاده به گردیز حمله کرد بازخمی شدند هم گردیز را تصرف نمود شاه ولی خان فرمانده نادر فرار کرد در همین هنگام محمد هاشم خان برادر نادر خان با ملا چکنور ، پادشاه گلخان ، محمد گل مهمند ، سید حسین کندک مشر کنری مرزا پاینده ه محمد خان ، حبیب الله پاچا ، سید احمد پاچا ، سید حبیب پاچا ، سید عبدالحمید پاچا خانزمان فرقه مشر محمد امین خان عبدالرزاق خان از طریق تورخم وارد ننگر هار شدند
بعد ها لشکر پیاده نظامی هندی انگلیسی با افراد زیاد انطرف خط دیورند داخل پکتیا وننگر هار شده بودند حمله به کابل اغاز گردید
آذوقه جنگ افراد نادر خان توسط انگلیس ها تهیه میگردید سپاه دولت در لوگر توسط سپاه نادر در نبود مهمات شکست خورده اسیران زنده سر بریده شده با داغ نمودند روغن رقص مرده را علیه اسیران که همه مردمان شمالی بود انجام میدادند .
جنگ به کابل کشید قوای وزیری الله نواز خان ملتانی و محمد گل مهمند به خط بینی حصار وشاه ولی خان به خط چهل ستون ودار الامان رسیده بودند امیر حبیب الله خادم دین رسول الله بخاطریکه تاجیک بود علیه اش جنگ را شروع کرده بودند مردانه عیارانه در خط مقدم نبرد می جنگید البته جنگ سیستم دفاعی خود را گرفته بود افراد دولت در تپه مرنجان ، کوه بالای حصار با قی مانده بود اعظم خان میدانی یکی از رفقای حبیب الله خان مامور حفظ قلعه شیر دروازه بود این شخص مصلحت قومی خویش را پیش قدم دید با قوای نادر خان سازش کرد در ابتدا نادر کندک مشری داد بعد اعدام اش کرد
قوای نادر داخل شهر کابل شدند امیر حبیب الله خان کلکانی با افراد اش در ارگ در حالت محاصره می جنگیدند پردل خان در خط مقدم جنگ کوتل خیر خانه به شهادت رسید محمد یعقوب خان ارگ را تحت گلوله باران قرار داد امیر کلکانی از دروازه شمالی از ارگ خارج شد ابتدا به کوهدامن بعد به چاریکار رفت سید حسین وزیر جنگ از قطغن رسید افراد جدید جمع کرد پلان حمله مجدد به کابل گرفته شد خواجه بابوخان وملک میر علم خان خواهان مذاکره شدند
مذاکره یک هفته طول کشید علی رغم با پافشاری سید حسین وزیر جنگ امیر حبیب الله خان کلکانی حاضر شد با تضمین حیات او ورفیق هایش وتعهد نادر و مهر نمودند به روی قران شریف بدون جنگ تسلیم شود نادر در قران مهر نمود
امیر حبیب الله خان وارد کابل شد
نادر غدار به قول خود وفا نکرد بعد از ۱۰ روز شکنجه یگانه پادشاه مستقل را به جرم دشمنی با کفار وتاجیک بودند با رفقای وی به شهادت رساندند.
جنایت نادر با تاجیکان شمالی
نادر شمشیر سیاسی تعصب خود را از نیام برکشید ابتدا مکلیت تاجیکان شمالی را به افراد خود غضب کرد از جمله منزل عبدالرحمن کوهستانی را دست به جنایت وکشتار های دسته جمع روایات وجود دارد از بزرگان محلی برعلاوه قوای باقی مانده نظامی امیر حبیب الله خان کلکانی ۲۰ فیصد مردم تاجیک شمالی مرد ، زن ، طفل توسط قوای قومی نادر قتل عام گردیدند مال و دارای هایشان چپاول گردید .
جریده اصلاح در شماره ۱۰جدی ۱۳۰۸ شمسی خود در این موضوع نوشته که تا حال ۱۹۲ نفر از مردم شمالی محبوس ، شش هزار تفنگ جمع آوری شد وتفتیش خانه ها هنوز دوام دارد اصلاح در شماره ۲۹حوت ۱۳۰۸ خود خبر داد که سه صد نفر اسیر و هفت کشته در حالیکه هفتصد نفر را به شهادت رسانده بودند همچنان در شماره ۲۹ حوت سال ۱۳۰۸ خود خبر داد که سه صد نفر اسیر وعده مقتول گردیدند وعده فرار کردند پنجاه نفر در کابل اعدام گردید فراری ها ملکی هم بعدا دستگیر وتیرباران شدند اعدام ها بنام اشرار شمالی همه روزه جریان داشت
در تابستان ۱۳۰۹ مردم کلکان در برابر فشار نظام قومی نادر قیام کردن حکومت محلی کوهدامن را سقوط دادن از کابل شخص سید عبدالله شاجی که در اصل انگلیسی هندوستانی بود با عبدا لوکیل نایب سالار با چندین دسته قوای نظامی قومی به کوهدامن حمله نمودند نایب سالار هلاک گردید شاجی فرار نمودد متعاقبآ جنرال محمد غوث باقوه تازه رسید در عرض راه ها قلعه های مردم را آتش زد واسرارا از برجهای بلند به زمین پرتاپ کرد محمد گل مهمند هم از وزارت داخله به ریاست عمومی تنظیمه شمالی رسید به روش امیر عبدالرحمن شروع به ویرانی قلعه ها وقتل عام مردم زد طوریکه جریده اصلاح در شماره های اسد ۱۳۰۹ خویش نوشت تعداد لشکر حشری از مردمان احمدزائی ، کروخیل ، جاجی ، منگل ، طوطا خیل ، وزیری ، وردک ، تگاب ، با بیست پنجهزار تفنگدار بالغ با قوای منظم دولتی وتوپ خانه بالای شمالی حمله نمود جنایت شروع کرد از مطیع مال میخواست نادرا لت و کوب وشکنجه تا سرحد مرگ می نمود زنانی که زیورات نداشتن در پستان های شان زون فرو میکرد زمستان ۱۳۰۹ شمسی طبق اطلاع شماره ۵۸ مورخ دلو روزنامه دولتی اصلاح محمد گل خان مهمند از مردم کوهستان پروان ۲۳۷۸ میل تفنگ و۱۷۰ تفنگچه و ۳۹۳۸۴ دانه طلا و ۱۴۲۰۶ سکه نقره بیرون کشیده و به کابل تقدیم کرد صد نفر به حکم شخصی گل محمد مهمند اعدام گردید ۶۱۷ نفر به کابل فرستاد ۳۶۰۰ نفر را محکوم با اعمال شاقه نمود سرک های ولایات حتی راه پنجشیر را تا کوتل خاواک بالایشان ساخت شهر چاریکار را حریق نمود بازار های محلی پروان کاپیسا را ویران کرد ملکیت های قتل عامه شده گان را به اقوام خود تقسیم کرد
جریده اصلاح نوشت که یکنفر از اشرار بنام عمراخان در مقاتله کوه خواجه سیاران چهاریکار کشته شده ملک سلطان محمد خان مرده مقتول را در خاک دفن نمود سلطان محمد با این گناه که مرده یکنفر یاغی حکومت را دفن کرده بود ، تعقیب وخانه او را آتش زده شده ومرده عمران خان را نیز از قبر کشیدن و به حضور رئیس تنظیمه آوردند بریدن سرهای کشته شده گان به کابل فرستاده شد
نادر بعد از قتل عام تاجیکان شمالی شروع به دستگیری واعدام روشنفکران دیگر ولایات کرد از جمله شهادت غلام نبی چرخی ، محمد اعظم خان ، خواجه هدایت الله خان ،
بعد از جنایت های بی شماره نادر غدار در ۱۶ عقرب ۱۳۱۲ توسط یک تن از دلیر مردان جوان بنام عبدالخالق هزار با ضرب گلوله به هلاکت رسید بعد از هلاکت نادر عبدالخالق هزاره با فامیل ، اقارب نزدیک ، ودستان اش زیر شنکجه به شهادت رسید
قتل عام که نادر در شمالی انجام داد فیصدی بیشتر از قتل عام مردم توسط قوای چنگیز بوده
با احترام
نویسنده؛ کوهستانی
فرستنده: محمدعثمان نجیب
بالا
بازگشت